Buurtprofielen lezen: welke openbare cijfers typeren uw wijk

Wat een buurtprofiel is — en waar openbare cijfers beginnen

Een buurtprofiel bundelt de belangrijkste kenmerken van een buurt, waaronder demografische gegevens. Bruikbaar wordt zo’n profiel pas als het niet in algemeenheden blijft steken. Openbare statistieken vormen daarvoor de feitelijke basis. Het CBS publiceert wijk- en buurtstatistieken in het dossier Nederland Regionaal, met kerncijfers over alle wijken en buurten in Nederland. Zo kunt u een buurt typeren en vergelijken zonder af te gaan op losse indrukken.

Stappenplan om een buurtprofiel te maken met openbare cijfers

Kerncijfers wijken en buurten: de standaardbasis

De StatLinepublicaties Kerncijfers wijken en buurten (KWB) bevatten kerncijfers over alle wijken en buurten in Nederland. Selecteert u alle gemeenten, wijken en buurten tegelijk, dan kunt u de cijfers niet vanuit StatLine downloaden. Daarom is er een Excelbestand met wijk- en buurtcijfers per jaar. De toelichtingen geven een overzicht van de inhoud van de StatLinetabel, de peiljaren waarop de verschillende variabelen beschikbaar zijn en de bijbehorende toelichtingen. Sinds 2013 heeft de tabel Kerncijfers wijken en buurten een andere opzet: elk jaar verschijnt in een afzonderlijke tabel. De cijfers voor 2013 staan in Kerncijfers wijken en buurten 2013; die over 2009-2012 in Kerncijfers wijken en buurten 2009-2012. Eerdere StatLinepublicaties met kerncijfers over wijken en buurten, zoals 1995-2003, zijn als losse jaarbestanden in Excel beschikbaar. Er is ook een overzicht van kerncijfers wijken en buurten 2004-2026 en een jaarplanning.

Welke thema's en indicatoren typeren uw wijk

De buurtcijfers die eerder in CBS in uw buurt te zien waren, zijn ingedeeld in thema's als bevolking, inkomen, motorvoertuigen, woningen, arbeid en afstand tot voorzieningen. Per thema kunt u verschillende onderwerpen raadplegen. De Nabijheidsstatistieken geven voor alle gemeenten, wijken en buurten cijfers over de afstand tot voorzieningen en de dichtheid daarvan. Een beperkte selectie van variabelen uit deze tabellen staat ook in de Kerncijfers wijken en buurten. Daarnaast stelt het CBS een tijdreeks op wijk- en buurtniveau samen voor de thema's inkomen en vermogen, demografie en vastgoed en woningmarkt. Bij het lezen van een buurtprofiel kunt u vragen stellen als: hoeveel mensen wonen er, zijn ze relatief oud of niet, worden er veel of weinig kinderen geboren? Leven mensen samen in huishoudens en zijn die relatief groot of klein vergeleken met elders? Verdienen bewoners veel of weinig, zijn er relatief veel werkenden en hoe wonen ze vergeleken met de rest van de gemeente of Nederland?

Vergelijken: buurt, wijk, gemeente en Nederland

Een buurtprofiel krijgt betekenis door vergelijking. U kunt de gegevens vergelijken met een andere buurt, met dezelfde cijfers van de gemeente of met heel Nederland. U begrijpt de buurt beter door verschillen met andere buurten of door vergelijking met gemiddelden van de hele gemeente of van Nederland. In de visualisatie kunt u de gegevens als grafiek bekijken en de regio vergelijken met een andere regio. Voor trends over demografie, woningmarkt en inkomen gebruikt u tijdreeksen. Het CBS heeft een tijdreeks gemaakt op wijk- en buurtniveau voor de thema's inkomen en vermogen, demografie en vastgoed en woningmarkt. Deze tijdreeks is gebaseerd op de regionale indelingen van 2025; voor de berekeningen is consequent uitgegaan van de buurt-, wijk- en gemeentekaart met peildatum 1 januari 2025. De tijdreeks voor demografie en vastgoed en woningmarkt loopt van 2015 tot en met 2025. Voor inkomen en vermogen loopt de tijdreeks van 2011 tot en met 2024. Daarnaast bestaat de StatLinepublicatie 'Wijken en buurten; volgtijdelijk 2009' met enige volgtijdelijk vergelijkbare cijfers voor alle gemeenten, wijken en buurten.

Van kaartbeeld naar eigen analyse

Voor een eerste kaartbeeld gebruikt u Cijfers op de kaart. Deze visualisatie laat regionale statistieken eenvoudig in kaartvorm zien. In de huidige versie zijn cijfers beschikbaar op gemeente-, wijk- en buurtniveau van diverse thema's, waaronder bevolking, energie en arbeid. CBS in uw buurt is sinds begin 2024 niet meer in gebruik en daarvoor vervangen door Cijfers op de kaart. Wilt u zelf analyseren of kaarten maken, dan biedt de dataset CBS Wijken en Buurten via PDOK de geometrie van alle gemeenten, wijken en buurten in Nederland, met als attribuut een aantal statistische kerncijfers. Deze dataset is beschikbaar via WMS, WFS, OGC API Features en Atom-downloadservices, voor onder meer de jaargangen 2021 tot en met 2026 en een historische variant. Voor meer variabelen dan de kerncijfers in de kaartdataset gebruikt u StatLine. De drempel om gegevens over gemeenten, buurten en hun inwoners uit StatLine te halen is hoger, maar er zijn heel veel meer gegevens per buurt te zien en er zijn heel veel selecties te maken.

Aandachtspunten bij het lezen van buurtcijfers

Bij het lezen van buurtcijfers is het belangrijk per variabele na te gaan voor welk peiljaar het cijfer beschikbaar is. Grenswijzigingen en veranderingen in de regionale indeling kunnen tijdreeksen verstoren; gebruik daarom voor trends de tijdreeksen die het CBS daarvoor beschikbaar stelt. Kies verder de bron die bij uw vraag past: een visualisatie voor een eerste overzicht, StatLine voor meer diepgang.