Hoe vergelijkt u buurten op winkels en diensten dichtbij?

Waarom nabijheid per buurt verschilt

De gemiddelde afstand tot de dichtstbijzijnde grote supermarkt is in Nederland 0,9 kilometer. Landelijk verbergt dat cijfer grote verschillen: in Noord- en Zuid-Holland 0,7 kilometer, in Drenthe en Friesland 1,3 kilometer. Op buurtniveau lopen de uitersten verder uiteen. Inwoners van Meerrijk in Eindhoven en Bedrijventerrein Voorhof in Delft woonden gemiddeld op nog geen 100 meter van een grote supermarkt; in Verspreide huizen Castelre in Baarle-Nassau was dat gemiddeld bijna 12 kilometer. In de gemeente Loppersum in Groningen lag de gemiddelde afstand tot de dichtstbijzijnde supermarkt op 2,5 kilometer, de grootste van alle Nederlandse gemeenten.

Dat verschil hangt samen met bevolkingsdichtheid en stedelijkheid. In Amsterdam en Haarlem bedroeg de gemiddelde afstand tot de meest nabije supermarkt 500 meter, tegen 2,6 kilometer in de gemeente Niedorp in Noord-Holland. Op de Waddeneilanden, waar veel voorzieningen beperkt aanwezig zijn, zijn grote supermarkten juist goed vertegenwoordigd: Texel 1,0 kilometer, Terschelling 0,8 kilometer, Schiermonnikoog 0,6 kilometer en Vlieland en Ameland 0,5 kilometer.

Kies welke voorzieningen u meetelt

Het CBS publiceert in StatLine jaarlijks een tabel met wijk- en buurtgegevens, met daarin onder meer de nabijheid van voorzieningen zoals de afstand tot scholen, huisarts en winkelcentrum. Een basislijst: supermarkten, overige levensmiddelenwinkels, apotheken, huisarts, scholen en winkelcentrum. Voor een huishouden met jonge kinderen weegt de afstand tot school en supermarkt zwaar; voor iemand die weinig mobiel is, de afstand tot huisarts en apotheek.

Maak onderscheid tussen soorten winkels, want ze hebben verschillende loopafstanden. Een grote supermarkt heeft een vloeroppervlak van minimaal 150 vierkante meter. Tot de overige levensmiddelenwinkels horen groentewinkels, toko's, minisupermarkten en slagerijen. Landelijk lag de gemiddelde afstand tot zo'n kleinere levensmiddelenwinkel op 800 meter, tegen 900 meter tot een grote supermarkt. Wie alleen naar de dichtstbijzijnde grote supermarkt kijkt, mist de buurtwinkels die dichterbij kunnen zitten.

Vergelijk afstanden tot de dichtstbijzijnde voorziening

Begin met de gemiddelde afstand tot de dichtstbijzijnde voorziening per buurt. Voor overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen was de gemiddelde afstand met 0,6 kilometer het kleinst in Noord- en Zuid-Holland en met 1,2 kilometer het grootst in Friesland en Drenthe.

De cijfers over afstanden tot supermarkten en overige levensmiddelenwinkels komen uit de CLO-indicator. Let op de actualiteit: die indicator is afgesloten en wordt niet meer bijgewerkt; de onderliggende gegevens staan in de StatLine-tabel over nabijheid van voorzieningen. Voor buurtcijfers die u zelf wilt opzoeken, gebruikt u StatLine (Kerncijfers wijken en buurten) als bron en niet de oude indicator. Vergelijk bij voorkeur buurten met dezelfde peildatum, anders zet u cijfers uit verschillende jaren naast elkaar.

Kijk naar aantal en keuze binnen een straal

Twee buurten kunnen dezelfde afstand tot de dichtstbijzijnde supermarkt hebben en toch heel verschillend scoren op keuze. Bijna acht op de tien Nederlanders hebben binnen een straal van 1 kilometer minimaal één grote supermarkt. In Amsterdam, Den Haag, Rotterdam, Groningen, Haarlem en Utrecht hadden inwoners binnen 1 kilometer keuze uit meer dan drie grote supermarkten. In drie Haagse wijken (Centrum, Schildersbuurt en Transvaalkwartier), in de Groningse wijk Centrum en in het Amsterdamse Stadsdeel Centrum waren dat er zelfs acht of meer.

Kijk ook naar de kleine winkels. In vijf Amsterdamse buurten en in één Haagse buurt staan binnen een straal van 1 kilometer meer dan honderd winkels voor dagelijkse levensmiddelen. In de Amsterdamse Da Costabuurt konden inwoners binnen 1 kilometer bij meer dan tien supermarkten terecht. Landelijk had een doorsnee inwoner binnen 1 kilometer de keuze uit tien kleine levensmiddelenwinkels en iets minder dan twee grote supermarkten.

Beoordeel diensten op bereikbaarheid en openingstijden

Bij apotheken en andere zorgdiensten bepaalt niet alleen de afstand of een voorziening bruikbaar is, maar ook wanneer die open is. Service Apotheek Zuidplein in Rotterdam is maandag tot en met vrijdag open van 08:00 tot 17:30 uur, telefonisch bereikbaar van 8:30 tot 12:00 en van 14:00 tot 17:30 uur, en heeft een 24/7 afhaalkluis. Buiten openingstijden en op feestdagen verwijst deze apotheek naar Dienstapotheek Rotterdam. Zo'n verwijzing betekent dat de feitelijke bereikbaarheid van avond- en weekendzorg afhangt van de dienstapotheek, niet van de apotheek om de hoek.

Dienstapotheek Rotterdam Zuid is een samenwerkingsverband van alle openbare apotheken in Rotterdam en omgeving die deelnemen aan de Vereniging Dienstapotheken Rotterdam; u moet bij een deelnemende apotheek staan ingeschreven om er terecht te kunnen. De dienstapotheek is gevestigd op het spoedplein van het Maasstad ziekenhuis, naast de huisartsenpost, en is open van maandag tot en met vrijdag van 17.00 tot 8.30 uur en in het weekend en op feestdagen 24 uur per dag. Vergelijkt u buurten, noteer dan de afstand tot de avond-, nacht- en weekendvoorziening en niet alleen die tot de eigen apotheek of huisartsenpost.

Bereikbaarheid van zorgdiensten in Rotterdam

Betrek ervaringen en kwaliteit bij de vergelijking

Naast afstand en aantal kunt u waarderingen van zorgaanbieders vergelijken. Op ZorgkaartNederland staan 81 apotheken in Rotterdam, met een gemiddeld cijfer van 7,2 op basis van 12.240 waarderingen; het gemiddelde van alle apotheken in Nederland is een 7,4. U kunt daar filteren op afstand (onder meer tot 5, 10, 25 of 50 kilometer) en sorteren op cijfer of op aantal waarderingen.

Let bij het lezen van die cijfers op het aantal waarderingen per aanbieder. Apotheek J van den Berg Farmacie in Rotterdam staat op een 8,7 met 114 waarderingen, terwijl Service Apotheek Lombardijen op een 8,2 staat met 1.216 waarderingen; een klein aantal beoordelingen maakt een gemiddelde minder stevig.

Combineer buurtcijfers uit openbare bronnen

De route langs de bronnen: gebruik de StatLine-tabel met kerncijfers per wijk en buurt voor bevolking, wonen, inkomen, uitkeringen en de nabijheid van voorzieningen zoals scholen, huisarts en winkelcentrum. Voor afstanden tot supermarkten gebruikt u de gegevens over nabijheid van voorzieningen in StatLine.

Voor adressen en gebouwen in een buurt gebruikt AlleCijfers de BAG, de Basisregistratie Adressen en Gebouwen, met de officiële gegevens van alle adressen en gebouwen in Nederland. AlleCijfers vermeldt per bron de datum van de gebruikte gegevens en gebruikt ruim 250 bronnen, waaronder CBS-cijfers per gemeente, wijk en buurt. Controleer altijd het jaartal van een cijfer voordat u twee buurten tegen elkaar wegzet: cijfers uit verschillende jaren zeggen iets over dezelfde buurt, maar niet over hetzelfde moment.

Zet buurten naast elkaar in een eigen overzicht

Zet per buurt dezelfde regels onder elkaar: de gemiddelde afstand tot de dichtstbijzijnde grote supermarkt en tot overige levensmiddelenwinkels, het aantal supermarkten binnen 1 kilometer, en het aantal kleine levensmiddelenwinkels binnen diezelfde straal. Voeg daar de afstand tot apotheek en huisarts aan toe, met de openingstijden van de apotheek in de buurt en de locatie en openingstijden van de avond-, nacht- en weekenddienst waarnaar wordt verwezen. Vul aan met de afstand tot school en winkelcentrum als die voor uw huishouden meetellen.

Noteer bij elke regel de bron en de peildatum, zodat u cijfers uit hetzelfde jaar vergelijkt. Vul het overzicht desgewenst aan met een waarderingscijfer en het aantal waarderingen van de apotheek in de buurt. De conclusie volgt dan uit uw eigen prioriteiten: een buurt met acht supermarkten binnen 1 kilometer maar een apotheek die 's avonds doorverwijst, scoort anders dan een buurt met één supermarkt op 1,3 kilometer en een dienstapotheek op enkele kilometers afstand.

Voor- en nadelen van een buurt met veel supermarkten vs. één supermarkt met goede avondzorg