Welke openbare cijfers beschrijven voorzieningen in een wijk?

Inleiding: openbare wijkcijfers over voorzieningen in één oogopslag

Openbare cijfers over voorzieningen in een wijk komen vooral van het CBS, aangevuld met registers van DUO, de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ), NS en OpenStreetMap, en met zorg- en gezondheidscijfers van GGD, CBS en RIVM.

Voor toegankelijkheid bestaat de indicator 'Nabijheid van voorzieningen'. Voor onderwijs zijn er de schoolvestigingsbestanden van DUO en de website Scholen op de kaart, voor kinderopvanglocaties het Landelijk Register Kinderopvang, voor apotheken het Register van gevestigde apothekers van IGJ. Zorg- en gezondheidscijfers per wijk bundelt AlleCijfers op basis van de Gezondheidsmonitor van GGD, CBS en RIVM.

De cijfers meten verschillende zaken: aantallen voorzieningen, gemiddelde afstand, een samengestelde nabijheidsscore, en gebruik of gezondheidstoestand van bewoners. Ze bestaan op gemeente-, wijk- en buurtniveau, maar niet elke bron op elk niveau en niet met dezelfde meetfrequentie.

CBS StatLine: aantal en afstand tot voorzieningen per wijk en buurt

In CBS StatLine vind je de dataset 'afstand locatie, wijk- en buurtcijfers' (onder meer versie 2021). Die tabel geeft het aantal en de afstand tot voorzieningen als restaurants, treinstations, bibliotheken en kinderopvang, per gemeente, wijk en buurt. Zo zie je per gebied hoeveel voorzieningen er zijn en hoe ver ze gemiddeld liggen.

Gegevens van de voormalige site CBS in uw buurt staan ook in StatLine. Verschil: StatLine toont veel meer gegevens per buurt en biedt veel meer selectiemogelijkheden. De drempel om ze eruit te halen is hoger dan bij een kant-en-klare kaart of grafiek.

Kerncijfers wijken en buurten en Cijfers op de kaart

De StatLine-tabel Kerncijfers wijken en buurten verschijnt jaarlijks sinds 1995 en bevat indicatoren op gemeente-, wijk- en buurtniveau. De tabel is vernieuwd in overleg met gemeenten, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Vereniging voor Statistiek en Onderzoek (VSO), met uitbreiding van indicatoren in veel bezochte thema's als energie, onderwijs, arbeid en vastgoed. Binnen het thema Zorg zijn in de tabel 2024 gecorrigeerde cijfers over de Wmo opgenomen.

Het CBS noemt de indicator aardgasvrije woningen als voorbeeld van nieuwe inhoud: per wijk en buurt wordt in kaart gebracht hoeveel woningen niet meer van aardgas afhankelijk zijn. Ook de armoede-indicatoren zijn aangepast: de definitie 'laag inkomen' en 'sociaal minimum op huishoudniveau' is vervangen door een indicator voor het percentage personen in armoede en een indicator voor de groep die daar net boven zit (tot maximaal 25 procent), op basis van een nieuwe armoededefinitie van CBS, Nibud en SCP.

Actuele cijfers op gemeente-, wijk- en buurtniveau staan ook in de CBS-visualisatie Cijfers op de Kaart. De eerdere website CBS in uw buurt gaf cijfers over zo'n 75 kenmerken van buurten en hun inwoners (thema's: bevolking, inkomen, motorvoertuigen, woningen, arbeid en afstand tot voorzieningen). Die site is sinds begin 2024 niet meer in gebruik en vervangen door Cijfers op de kaart. In die eerdere opzet kon je een buurt vergelijken met een andere buurt, met de gemeente of met heel Nederland, en de gegevens ook als grafiek bekijken.

Nabijheidsscore voor dagelijkse voorzieningen

De indicator 'Nabijheid van voorzieningen' meet de gemiddelde score van de openbare ruimte op nabijheid van voorzieningen, op een schaal van 0 tot 100. Het gaat om de gemiddelde afstand tot alledaagse voorzieningen zoals de supermarkt en school. De meetfrequentie is tweejaarlijks, sinds 2020. De indicator is een deelindicator van de kernindicator Beweegvriendelijke omgeving; cijfers staan op de webpagina van die kernindicator.

De indicator gebruikt meerdere bronnen: Schoolvestigingen basisonderwijs en Schoolvestigingen voortgezet onderwijs (DUO), het Register van gevestigde apothekers (IGJ), het Landelijk Register Kinderopvang (DUO), Treinstations Nederland (NS), CBS-vierkanten (CBS), het wegennetwerk van OpenStreetMap en CBS Wijk & Buurt. Uitsplitsing kan naar nationaal, gemeentelijk, wijk- en buurtniveau en naar VSG-regio, en naar achtergrondkenmerken als mate van stedelijkheid en gemeentegrootte.

De onderliggende schoolbestanden bevatten hoofd- en nevenvestigingen van alle scholen in basisonderwijs en voortgezet onderwijs, met onder meer vestigingsadres, correspondentieadres, het bijbehorende schoolbestuur, de denominatie en de landelijke en regionale gebiedsindelingen. Scholen en besturen verstrekken de gegevens zelf aan DUO als momentopname uit het Register Instellingen en Opleidingen; ze worden maandelijks geactualiseerd. Het IGJ-register waaruit apotheken komen, bevat alle openbare apotheken in Nederland, met per apotheek onder meer het Kamer van Koophandel-nummer.

Onderwijs en kinderopvang: scholen in de buurt vergelijken

Scholen op de kaart maakt scholen in de buurt vindbaar en vergelijkbaar. Scholen vertellen er hun verhaal bij cijfers die rechtstreeks van de overheid komen; daarover zijn afspraken met DUO en de Inspectie van het Onderwijs. De school voegt zelf unieke informatie toe over bijvoorbeeld sfeer, tevredenheid of beleid. Per school is er een profiel met cijfers en toelichting.

Voor aantallen en kenmerken van schoolvestigingen vormen de open onderwijsdata van DUO de basis: de bestanden Schoolvestigingen basisonderwijs en Schoolvestigingen voortgezet onderwijs bevatten hoofd- en nevenvestigingen met vestigingsadres, bestuur, denominatie en gebiedsindelingen, maandelijks geactualiseerd. De indeling naar denominatie kent de categorieën openbaar, Rooms-Katholiek, Protestants-Christelijk en overig bijzonder. In 2025 waren openbare basisscholen (30,98 procent), Rooms-Katholieke scholen (30,06 procent) en Protestants-Christelijke basisscholen (29,11 procent) ongeveer gelijk vertegenwoordigd; overig bijzonder kwam met 9,86 procent minder voor. De verhouding tussen denominaties is de laatste jaren stabiel gebleven.

Het totaal aantal instellingen in het primair onderwijs daalde van 6.534 in 2024 naar 6.506 in 2025, door een daling van het totale aantal leerlingen en schaalvergroting. Het aantal scholen verandert jaarlijks door stichtingen, opheffingen en fusies. Voor kinderopvanglocaties is het Landelijk Register Kinderopvang (DUO) de bron die in de nabijheidscijfers wordt gebruikt.

Verdeling van basisscholen per denominatie in Nederland (2025)

Zorg, jeugdzorg en gezondheid per wijk

AlleCijfers bundelt per wijk en buurt meer dan 60 gezondheidsonderwerpen, waaronder Wmo, jeugdzorg, lichamelijke en psychische gezondheid, alcoholgebruik, roken, eenzaamheid en sporten. De pagina's bestaan voor Nederland en per provincie, gemeente, wijk en buurt, met tabellen, grafieken en uitleg bij de cijfers; de gegevens zijn als Excel-document te downloaden.

De brondata komen uit de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2012, 2016, 2020, 2022 en 2024 van GGD, CBS en RIVM. De gezondheidsmonitor is een vragenlijstonderzoek: aan de editie 2016 deden ruim 457.000 respondenten mee, in 2020 bijna 540.000, in 2022 (Corona Gezondheidsmonitor) bijna 365.000 personen van 18 jaar en ouder, en in 2024 namen ongeveer 430.000 volwassenen en ouderen deel. De cijfers gaan dus over de gemeten populatie in die onderzoeksjaren, niet over elk jaar afzonderlijk.

Zorgvoorzieningen zelf komen anders in de wijkcijfers terug: apotheken via het Register van gevestigde apothekers van IGJ, met alle openbare apotheken in Nederland, en Wmo-cijfers via de kerncijfertabel van CBS, waarin binnen het thema Zorg gecorrigeerde Wmo-cijfers staan.

Schaalniveau, vergelijking en praktische route

Bepaal eerst welk type voorziening je beschrijft. Voor aantallen en gemiddelde afstand per wijk en buurt: de CBS-dataset 'afstand locatie, wijk- en buurtcijfers' in StatLine. Voor een samengevatte toegankelijkheidsscore: de indicator Nabijheid van voorzieningen. Voor scholen: de DUO-vestigingsbestanden en Scholen op de kaart. Voor kinderopvanglocaties: het Landelijk Register Kinderopvang. Voor apotheken: het IGJ-register. Voor zorg, Wmo en gezondheid per wijk: AlleCijfers met de Gezondheidsmonitor van GGD, CBS en RIVM.

Kies daarna het schaalniveau. De nabijheidsindicator en de gezondheidscijfers zijn tot op buurtniveau beschikbaar; de kerncijfertabel bevat indicatoren op gemeente-, wijk- en buurtniveau. Controleer per bron welk niveau is gevuld.

Zet de wijk altijd naast een referentie: dezelfde cijfers van de gemeente of van heel Nederland. Controleer daarna de actualiteit en definitie per bron: Kerncijfers wijken en buurten verschijnt jaarlijks (sinds 1995), de nabijheidsindicator tweejaarlijks (sinds 2020), de Gezondheidsmonitor in de jaargangen 2012, 2016, 2020, 2022 en 2024, en de DUO-schoolvestigingen worden maandelijks geactualiseerd. Let bij onderwijs op de indeling naar denominatie en hoofd- versus nevenvestigingen, en bij alle bronnen op de gebruikte wijk- en buurtindeling, want die bepaalt de vergelijkbaarheid tussen jaren.

Belangrijkste bronnen en frequentie van wijkcijfers

Antwoord in het kort: welke openbare cijfers beschrijven voorzieningen in een wijk?

CBS StatLine biedt de dataset 'afstand locatie, wijk- en buurtcijfers' met aantallen en afstanden tot voorzieningen naar gemeente, wijk en buurt. CBS Kerncijfers wijken en buurten bevat sinds 1995 jaarlijkse indicatoren op diezelfde niveaus, ook in Cijfers op de kaart, sinds begin 2024 de opvolger van CBS in uw buurt.

Indicator Nabijheid van voorzieningen: samengestelde score van 0 tot 100 voor nabijheid van alledaagse voorzieningen, tweejaarlijks sinds 2020, met uitsplitsing naar gemeente, wijk en buurt.

Scholen op de kaart: scholen in de buurt vinden en vergelijken met cijfers van DUO en de Inspectie van het Onderwijs, aangevuld met schoolinformatie over sfeer, tevredenheid en beleid. AlleCijfers: per wijk en buurt meer dan 60 gezondheids- en zorgonderwerpen, waaronder Wmo en jeugdzorg, op basis van de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen van GGD, CBS en RIVM.

Vergelijking van openbare cijfers over voorzieningen in een wijk