Hoe beoordeelt u bereikbaarheid en openingstijden van horeca?

Waarom bereikbaarheid en openingstijden samen beoordeelt

Gemeentelijk horecabeleid ziet horeca als een sector met een belangrijke maatschappelijke en economische functie. Horeca is een grote werkgever, bepaalt mede het imago van een gemeente en is een pijler voor toerisme. Tegelijk kunnen geluids-, stank- en parkeeroverlast of verstoring van de openbare orde het woon- en leefklimaat aantasten. Daarom gelden voor horecaondernemers veel wettelijke voorschriften.

Bereikbaarheid en openingstijden zijn twee kanten van dezelfde beoordeling. Toegankelijkheid bepaalt of een gast überhaupt binnen kan komen en de zaak kan gebruiken; openingstijden bepalen wanneer dat kan. Voor gemeenten spelen leefbaarheid en overlast een rol, voor ondernemers de exploitatiemogelijkheden en voor gasten de vraag of de zaak op het gewenste moment toegankelijk is.

Toegankelijkheid als bereikbaarheid: wettelijk en praktisch kader

Het VN-verdrag voor mensen met een beperking is in Nederland opgenomen in de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte. Alle ondernemers moeten de algemene toegankelijkheid van hun bedrijf voor gehandicapten geleidelijk vergroten, tenzij dat voor de ondernemer een onevenredige belasting vormt. Is een bepaalde aanpassing te duur, dan hoeft de horecaondernemer die niet uit te voeren.

Naast die algemene plicht kunnen mensen met een beperking zelf om een aanpassing voor hun specifieke situatie vragen. De ondernemer moet dan onderzoeken hoe hij de gevraagde aanpassing mogelijk kan maken en die ook daadwerkelijk uitvoeren, behalve als die onevenredig belastend en/of disproportioneel is. Kan de gast zich hier niet in vinden en dient hij een klacht in bij het College voor de Rechten van de mens, dan moet de ondernemer aantonen dat de aanpassing onevenredig belastend of disproportioneel is.

Sinds 28 juni 2025 is de European Accessibility Act van kracht. Bedrijven moeten hun producten en diensten toegankelijk en bruikbaar maken voor mensen met een beperking. KHN is actief in projecten om de horeca toegankelijker te maken. KHN vindt dat toegankelijkheid en gastvrijheid goed samengaan, mits per situatie naar de mogelijkheden wordt gekeken. De gevraagde aanpassingen mogen geen onredelijke investering van de ondernemer vragen; KHN vindt het normaal dat de overheid ondersteunt met kennis en subsidies.

Waar let u op bij de bereikbaarheid van een horecazaak?

Bij de beoordeling van bereikbaarheid gaat het niet om een uitputtende keuringslijst, maar om de vraag of de ondernemer invulling geeft aan de hiervoor beschreven toegankelijkheidsverplichting. Praktisch gaat het erom of hij de algemene toegankelijkheid geleidelijk vergroot en of maatwerk voor een specifieke gast mogelijk is. Bedrijven kunnen geleidelijk met eenvoudige aanpassingen beginnen.

Praktische knelpunten zitten vaak in de bestaande behuizing. Veel horecazaken zijn gevestigd in monumentale panden, wat aanpassingen lastig kan maken. In 2016 meldde Misset Horeca dat KHN verplichte toegankelijkheid voor veel horecabedrijven onuitvoerbaar noemde, onder meer doordat veel horecazaken in monumenten zijn gevestigd. Het huidige KHN-standpunt is dat toegankelijkheid en gastvrijheid goed samengaan, mits per situatie naar de mogelijkheden wordt gekeken. Voor de beoordeling is verder relevant of de ondernemer een afwijzing van een gevraagde aanpassing kan onderbouwen.

Openingstijden: gemeentelijk beleid, APV en categorie

Openingstijden verschillen per gemeente en per locatie. Ze worden vastgelegd in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en in gemeentelijk horecabeleid.

Amsterdam heeft in 2025 een nieuw horecabeleid gepresenteerd. Blenheim beschrijft dat de gemeente horecazaken indeelt in zwaartecategorieën: lichte horeca (koffiezaak, lunchroom, ijssalon), reguliere horeca (brasserie, bistro, restaurant), reguliere horeca-fastfood (snackbar, grillroom, cafetaria), middelzware horeca (bar, café, cocktailbar) en zware horeca (discotheek, nachtclub, zaalverhuur, studentenverenigingen). Elke zaak krijgt een label binnen deze structuur. Als vuistregel geldt: hoe zwaarder de categorie, hoe langer de openingstijden.

De bijbehorende sluitingstijden in het nieuwe Amsterdamse beleid zijn volgens Blenheim: lichte horeca 06.00–22.00 uur; reguliere horeca inclusief fastfood 07.00–01.00 uur doordeweeks en 02.00 uur in het weekend; middelzware horeca 07.00–01.00 uur doordeweeks en 03.00 uur in het weekend; zware horeca 09.00–04.00 uur doordeweeks en 05.00 uur in het weekend. Fastfoodzaken moeten een uur eerder sluiten dan voorheen. Bestaande zaken blijven op hun huidige locatie, maar kunnen te maken krijgen met aangepaste openingstijden. Voor bestaande horecabedrijven gelden de nieuwe openingstijden pas na 3 jaar, dus op 14 oktober 2029. Of uw openingstijden veranderen, hangt af van uw locatie en wat nu in het bestemmingsplan staat.

Terrassen en ontheffingen

Terrassen hebben eigen regels en sluitingstijden. In een aantal gemeenten is een terrasvergunning nodig; dat kan ook gelden als het terras op eigen grond staat. De gemeente kan eisen stellen aan een terras, en de APV kan de sluitingstijden van het terras bevatten. In Amsterdam veranderen ook de terrasregels; Blenheim noemt nieuwe regels voor terrassen als een van de belangrijkste veranderingen in het horecabeleid.

Voor langere openingstijden bestaan ontheffingen. In Amsterdam is een maatwerkontheffing geïntroduceerd waarmee fastfood- en zware horecazaken langer open mogen blijven. Deze ontheffing geldt voor vijf jaar en kan worden aangevraagd als er aantoonbare behoefte is aan langere openingstijden. Andere horecazaken kunnen onder bepaalde voorwaarden een ontheffing aanvragen om incidenteel langer open te blijven. Middelzware horeca kan maximaal twaalf keer per jaar een ontheffing krijgen, met minimaal zes dagen tussen de aanvragen. Zware horeca en fastfoodzaken kunnen ook maximaal twaalf keer per jaar een ontheffing aanvragen; voor overige horecazaken geldt een maximum van vijf keer per jaar.

Aantal ontheffingen per categorie (maximaal per jaar)

• Overige horeca — 5 keer

Inrichtingseisen als aanvullend beoordelingskader

Naast bereikbaarheid en openingstijden moet een horecazaak met een alcoholvergunning aan inrichtingseisen voldoen. Voor horecazaken met een alcoholwetvergunning gelden vanaf 1 juli 2024 weer definitief de normen uit het ‘besluit eisen inrichtingen’ van de DHW. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) is leidend.

De eisen gaan onder meer over oppervlakte, hoogte, ventilatie en toiletten. Een horecabedrijf moet uit ten minste één horecalokaliteit bestaan van minimaal 35 m²; dat is de ruimte waar alcohol wordt geschonken. Bij meerdere horecalokaliteiten mogen de andere lokaliteiten kleiner zijn. De gemeente mag een hogere minimale oppervlakte-eis stellen. Voor de hoogte geldt volgens het Bbl een minimum van 2,60 meter bij nieuwbouw en 2,10 meter bij bestaande bouw.

Voor ventilatie geldt een luchtverversingscapaciteit van ten minste 3,8 dm³/s per m² vloeroppervlakte, voor zowel bestaande bouw als nieuwbouw. De afvoer van lucht moet mechanisch zijn. Voor toiletten is de eis van een apart voorportaal komen te vervallen en ook gescheiden handen wassen bestaat niet meer; het Bbl stelt slechts minimale eisen aan toiletten.

Zo beoordeelt u bereikbaarheid en openingstijden in de praktijk

Een praktische beoordeling begint bij de lokale regels. Check het gemeentelijke horecabeleid en de APV op openingstijden en sluitingstijden. In de APV staat of een exploitatievergunning horecabedrijf nodig is; deze vergunning dient ter bescherming van de openbare orde en veiligheid en van het woon- en leefklimaat in de omgeving. Voor terrassen gelden de regels uit het onderdeel over terrassen en ontheffingen.

Check daarnaast de toegankelijkheid. Ga na of de ondernemer invulling geeft aan de hiervoor beschreven verplichtingen: vergroot hij de algemene toegankelijkheid geleidelijk en is maatwerk voor een specifieke gast mogelijk? Sinds 28 juni 2025 geldt de European Accessibility Act voor producten en diensten. KHN biedt informatie en is actief in projecten om de horeca toegankelijker te maken.

Verifieer tot slot de vergunning- en inrichtingseisen. Een alcoholvergunning is verplicht om alcohol te schenken; deze is persoonsgebonden en kan niet worden overgenomen. Voor (ver)bouwen is vaak een omgevingsvergunning nodig. Een gebruiksmelding is nodig als meer dan 50 personen tegelijk aanwezig zijn; voor een logiesgebouw geldt een norm van 10 personen, maar de gemeente kan deze normen aanpassen in het omgevingsplan. Bepaalde milieubelastende activiteiten, zoals geluidproductie en het lozen van vethoudend afvalwater bij voedselproductie, zijn meldingsplichtig. Voor een alcoholvergunning gelden daarnaast de inrichtingseisen uit het Bbl, zoals de minimale oppervlakte van 35 m² voor de horecalokaliteit waar alcohol wordt geschonken, hoogte-eisen en ventilatie-eisen.

Belangrijkste beoordelingspunten voor bereikbaarheid en openingstijden

Stappenplan voor beoordeling van bereikbaarheid en openingstijden